News

08
Jan

Հայաստան Իմ Սէր, Հայաստան Իմ Ցաւ

Յ. Պալեան 

Հայրենիքը – (ծառից կախուած զղջում ու մեղք),
զառանցում էր լռութեան մեջ իր անունի,
իսկ մենք նստած երգում էինք երգերը մեր,
երկու պղտոր գետերի մօտ Բաբելոնի:
Եւ մեր երգերն ակունքների մօտ Եփրատի
մի աստուած էր մթութեան մէջ լսում մենակ,
իսկ մի քամի պոկուում կողից Արարատի,
խառնում էր մեր մօրուքները – ծեր ու ճերմակ:
Երգում էինք երգերը մեր – եւ մի լուսին
լեռնաշխարհը թաքցնում էր լոյսի քօղով…
Այդ մեր ձեռքն էր, որ երգի մեջ կառչած յոյսին,
հայրենիքի մեռած դէմքն էր ծածկում հողով:

Հենրիկ Էդոյեան, բանաստեղծ

 

Ամանոր…

Եթէ հայրենասիրական հաւաքի մը ներկայ ըլլայի եւ խօսափող տային, խորագրի ամբոխ յուզող բառերով ճառ կը խօսէի: Անոնք որոնք դեռ չեն այլասերած, լաւ ապրելու ցանկութեամբ հայրենաթող չեն, անոնք որոնք սոսկ ծագումով հայեր չեն դարձած, իրենց հոգիին մէկ անկիւնը կը կրկնեն «Հայաստան իմ սէր, Հայաստան իմ ցաւ» տարազը, բան չնշանակող, անեկամտեր, եւ միաժամանակ՝ իմաստալից:

Որքա՜ն կը սիրենք սրտի լարերը թրթռացնող խօսքերը, պայմանաւ որ չխանգարեն մեր հանգիստը եւ մեր լաւ ապրելու իրաւունքը:

Հայրենաթողներու եւ սոսկ ծագումով հայ դարձածներու խրախճանքային, ընտանեկան փառասիրութիւնները եւ անշահ յուշագրութիւնները, երգային եւ թատերական շաբաթավերջի հանդէսները ոչ մէկ նպաստ բերած են եւ պիտի բերեն հայոց ազգային քաղաքականութեան, նոյնիսկ եթէ այսօր ոչինչի համար բեմերու վրայ կը շորորան:

Իրաւունք վերականգնելու համար անհրաժեշտ են ներկայութիւն եւ գին վճարելու յանձնառութիւն:

Երազի, երազուած եւ ապրող նոյնիսկ փրկուած բեկոր Հայաստանի նկատմամբ, այսօր, իրապէս ի՞նչ քաղաքականութիւն ունի յոգնակի դարձած Սփիւռքը, որ չըլլայ հանդիսատեսի գոհունակութիւն, շատախօսութիւն, աղմուկ:

Հայաստանի եւ Սփիւռք(ներ)ի լրատուամիջոցներուն հետեւողը կը շուարի, եթէ ուզէ հասկնալ թէ ի՞նչ կը պատահի, ո՞վ ճիշդ կը խօսի, ո՞վ կը ստէ: Կը զարմացնեն Սփիւռք(ներ)ի իմաստունները, անոնց շարքին հին եւ նոր հայրենաթողները, երբ կը ներկայանան որպէս ամենագէտ խորհրդատու, դատաւոր, մարգարէ, բան մըն ալ աւելցնելով Հայաստանի մրցակցութիւն-պառակտուածութեան վրայ: Իսկ մերուածներու Սփիւռքը (այլ բան չըսելու համար) տեղական-տեղայնական ըմբռնումներով եւ չափանիշներով խելքաբաշխութիւն կ’ընէ, բանգէտի սնապարծութեամբ:

Այդ մեր ձեռքն էր, որ երգի մեջ կառչած յոյսին,

հայրենիքի մեռած դէմքն էր ծածկում հողով:

Հենրիկ Էդոյեան լռակեաց բանաստեղծի խօսքը կոչնակի հնչեղ ձայնն է, որ մեզի կ’ըսէ, թէ հայրենիքի մեռած դէմքը հողով ծածկող ձեռքը մենք ենք… կարծէք Հռոմի կրկէսի մէջ մինչեւ մահ կռուող նոր օրերու սուսերամարտիկներ, gladiateur-ներ ըլլայինք: Բանաստեղծի դէմքը հողածածկ երկրին մէջ, օր նոր, ամբաստանութիւն նոր, դատական նոր հարցեր, հին եւ նոր: Իշխանութիւն եւ ընդդիմութիւններ (մէկ աւելի, տեսակաւոր) զիրար կ’ամբաստանեն: Բոլորին ըսածները, մէկը միւսին դէմ, ենթադրել կու տան, որ երկիրը այս անգամ թաւշեայ քաղաքացիական պատերազմի մէջ է, քանի որ դեռ կանգուն է խօսքի եւ կարծիքի ազատութիւնը:

Եթէ յանկարծ այդ ազատութիւնն ալ խափանուի…

Հայաստան կ’ապրի գրեթէ քաոսային մթնոլորտ մէջ (թէեւ քաոսին գրեթէ կցել պարզ բառային ճապկում է), որուն պատճառները եւ անմիջական հետեւանքները շարքային հայն ալ կը տեսնէ: Երկրի փտածութեան դէմ սպասուած պայքարին ոչ ոք դէմ էր, բայց ան աւազախրումի մատնուեցաւ երբ օրէնքի տառին եւ ոգիին հակադրուող հաշուեյարդար դարձաւ, երբ գործադիր իշխանութիւնը ձգտեցաւ եւ կը ձգտի արդարադատական իշխանութիւնը նսեմացնել, իւրացնել եւ իրեն ենթարկել, ինչ որ քաղաքական քաոսի պատճառ է:

Քաոսը օրէնք չ’ունենար, կ’ունենայ կամայականութիւն:

Պարզ է, հոն ուր պետական կառոյցի երեք իշխանութիւնները չեն պահեր իրենց սահմանադրական օրէնքով նախատեսուած անկախութիւնները, որոնք զիրար կը հաւասարակշռեն,  ժողովրդավարական համակարգը փուլ կու գայ: Ընդհանրապէս՝ պետութիւնը փուլ կու գայ:

Հայաստանի մէջ փտածութեան-կաշառակերութեան դէմ շղթայազերուած պայքարը դարման չեղաւ,- եթէ կ’ուզէք կոռուպցիայի,- որպէսզի ախտը չշարունակուի: Մամուլը տեւաբար կը խօսի նոր իշխանութեան շրջանակներուն մէջ այսօր տեղի ունեցող կաշառակերութեան դէպքերու մասին: Ուղղակի չարաշահումներէն ետք օրինական-արդարացուող չարաշահումներ:

Օրին խօսած եմ ամբոխահաճութեան (populisme) հետեւանքով կազմաւորուած իշխանութեան մասին, որ յաջողելու համար պարտաւոր էր օրինակելի ըլլալ, հպատակէր ամբոխէն անդին գտնուող պետականութեան ըմբռնումի, ժողովրդական զանգուածներուն քաղաքական-քաղաքացիական առողջ նկարագիրը կազմելու համար: Ըսած էի, որ մեծ յոյսերուն կը յաջորդեն մեծ յուսախաբութիւններ: Բարեկարգել կը դառնայ խաբկանք, երբ tabula rasa կը կատարուի իշխանութեան բոլոր մակարդակներուն կը չքացուին իշխանութեան հաւասարակշռութեան եւ արդիւնաւէտութեան միտող կառոյցները, երբ գործադիրը արդարադատութիւնը կը չեզոքացնէ, խուսափելու համար օրէնքով նախատեսուած հսկողութենէ:

Ամբոխահաճութեան (populisme) ալիքին վրայ իշխանութեան զանազան օղակներուն վրայ յայտնուած նոր կամ հին դէմքերու բոլորն ալ կամակատարներ չեն, ոմանց մօտ իրատեսութիւնը եւ ազգային-քաղաքական ըմբռնումները անմիջականէն անդին կ’անցնին: Ոմանք արդէն կը հեռանան, կը քննադատեն եւ կրնան ստեղծել ընդդիմադրութեան նոր բեւեռ:

Այս խառնակ մթնոլորտին մէջ կը յայտնուին Արցախը եւ Հայաստանի իշխանութիւններու վարած քաղաքականութիւնը, եւ շատ ալ յայտնի չէ, թէ ո՞ւր պիտի յանգին Արցախի բանակցութիւնները, ինչպիսի զիջումներով, որոնք Հայաստանի եւ հայ ժողովուրդի ապագան հարցականներու առջեւ կրնան կանգնեցնել:

Բարեկարգումը հաշուեյարդարի մակարդակին եթէ ծանծաղի, ընդառաջ կ’երթայ ինքնաքանդումի:

ԺԷ դարու ֆրանսացի դասական Փիէր Քորնէյի «Սիննա» երկին մէջ պատկեր մը յաճախ կը յիշեմ, երբ ամբոխային վրիժառութիւն եւ հաշուեյարդար կը յայտնուին: Պայքարներէ ետք, Օքթաւիանոս յաղթած էր եւ դարձած Օգոստոս կայսր: Կողմնակից մը կ’ըսէ, թէ ինչո՞ւ իր հակառակորդներուն կը ներէ: Պատասխանը. Օքթաւիանոս էի եւ հիմա Օգոստոս եմ: Հաշուեյարդար-մրցակցութենէ վեր է պետական առաջնորդը: Կամ պէտք է ըլլայ:

Հայկական իրականութեան մէջ ազգի անդամները եւ սերունդները միացնող շաղախը, դարեր տեւած ճնշումներու պատճառով արդէն տկարացած էր, այդ պատճառով ալ հայը դարձած էր թափառական, ապաստան փնտռած հեռաւոր աշխարհներու մէջ, զիջելով ինքնութիւն, լեզու, մշակոյթ, պատմութիւն եւ իրաւունք: Հիմա, հարազատ ղեկավարութիւնը միացնելու եւ զօդելու պատմական դերին կոչուած է, առաջին հերթին հայրենիքի փրկուած բեկորին վրայ, ապա ինչ որ դեռ մնացած է եւ կը տեւէ ազգէն՝ Սփիւռք կոչուած աշխարհագրական տխրութեան մէջ:

Քաղաքական աշխատանքը չի կրնար սահմանափակուիլ անմիջականի մէջ եւ հաւկուրութեամբ առաջնորդուիլ: Ան պէտք է առաջադրէ ազգի եւ հայրենիքի մէկութեան եւ միացման իրականացումը, անմիջականէն եւ ժամանակաւորէն անդին: Այսինքն՝ յաղթահարել եսականը, քէնը, ունենալ հեռանկար: Այս պէտք է ըլլար եւ ըլլայ հայ քաղաքական միտքի եւ գործի արդիականութիւնը, ցուցականէ եւ վրիժառականէ անդին:

Ինչ որ քանդած են, քանդած ենք, քանդուած է հեռու կամ մօտ անցեալին, քաղաքական իրաւ առաջնորդը պարտի վերականգնել եւ միացնել:

Այդ երազը իրականացնելու համար պէտք է ունենալ լսելու առաքինութիւն:

Որպէսզի Յովհաննեէս Թումանեան այլեւս չըսէ.

Հիմի բացե՜լ են հանդէս
Երգիչները իմ անտես
Ջա՜ն, հայրենի՛ ծղրիթներ,
Ո՞վ է արդեօք լսում ձեզ։

Նախ լսել եւ ապա լսուիլ: Մանաւանդ մեծնալ եւ ըսել. ես ալ կրնամ սխալ ըլլալ, դուն ալ կրնաս իրաւունք ունենալ:

Նորը եւ արդին ex niholo չեն, չեն ջնջեր անցեալը, զայն կը սրբագրեն եւ կը շարունակեն յառաջանալ: Այդ իմաստութեամբ վերաբերեցանք խորհրդային ժառանգութեան: Ինչո՞ւ այդպէս չենք ըներ վերջին երեսնամեակին համար: Եւ չենք մեծնար:

Ախտ է՝ հայրենիքի երեսը հողով ծածկել:

 

Source: Yerakouyn

You are donating to : Greennature Foundation

How much would you like to donate?
$10 $20 $30
Would you like to make regular donations? I would like to make donation(s)
How many times would you like this to recur? (including this payment) *
Name *
Last Name *
Email *
Phone
Address
Additional Note
paypalstripe
Loading...