News

31
May

Ճեմարանականի Օրատետրէս Փրցուած Էջեր

Jean_HallajianԾանօթԱյս յուշագրական տողերը նախքան Սուրիոյ տագնապի օրերըխնդրուած էր ինձմէ ԱՔԵ Ճեմարանի շրջանաւարտից միութեան «Շաւիղ» պարբերաթերթին համարԱյսօրորոշ լրացումներով կը յանձնեմ մամուլինմիշտ ցանկալով յաջողութիւն Ճեմարանի հայակերտ երթին:

                                                                                Ժան ՀալլաճեանԹորոնթօ

***********************

Այս առաւօտ, ինչպէս ամէն առաւօտ,աչքերս սեւեռած այդ «ապարանք»ին, կը փորձեմ տեսնել  երանելի, սրբացած դիւցազուններուն դէմքերէն ճաճանչող լոյսը: Աւելի ուշ պիտի հասկնայի, որ այդ ճիգերը ապարդիւն էին: Սահակները  Դրոներու կողքին պէտք է փնտռել՝ հերոսներու պանթէոնին մէջ: Անոնք, իրենց մշտնչենական օթեակներէն, յաղթական կ’աղաղակեն բանաստեղծի շռնդալից խօսքը՝ «մենք մեր գերեզմաններուն մէջէն կը շարունակենք ապրիլ»: Անմահութիւնը՝ վայել է նմաններուն: Անոնց կտա՛կն էր, որ մեզ կը բարձրացնէր Ճեմարանի զառիվերը:

Առաւօտեան վաղ ժամերուն Ճեմարանի պողոտան ինքնատիպ կենդանութեամբ եռուզեռ կ’ապրէր: Զառիվերին վրայ երկարած հայ արհեստաւորներու խանութներուն դիմաց, հայ վարպետները ցած աթոռակներու վրայ նստած, կը խմեն առաւօտեան զարթնեցնող սուրճը: Անդին, Մերտխանեաններուն արհեստանոցին դիմաց աշակերտ-արհեստաւոր խառն խումբ մը, բարձրաձայն կը վիճի մէկ օր առաջ ՀՄԸՄ-ի ֆութպոլի խաղի եւ իրաւարարի կողմնակալ սուլիչներու կործանարար դերակատարութեան շուրջ: «Սանտուիչ Ժանօ»ին եւ Ճեմարանի դրան դիմաց կանգնած աշակերտները, քիչ մը աւելի կոճկուած ու ընդունելի երկիւղածութեամբ  կը սպասեն Ճեմարանի բարձրախօսէն հնչող  «Հայր Մեր»ի աւարտին: Ղազարը, «Ժանօ»ին կրտսեր եղբայրը, թաղեցիի իր անպաշտօն վերակացուի դերին մէջ, ուշադիր կը հսկէր երթեւեկին ու բազէի զննիչ աչքերով օտարամուտ ներկայութիւնները կիզակէտը դարձնելով՝ կը փորձէր կանխել անհամ իրավիճակներ: «Ղազանճի» Մանուկեան եղբայրները ձեռքերնին կոփող մուրճը բռնած, ոտքի, բարեպաշտութեամբ կը հետեւէին առաւօտեան աղօթքին: Մեր դասարաններէն միշտ վարժ էինք լսելու իրենց դարփինի հարուածներուն կշռութաւոր «մեղեդի»ն, որ համանուագ հնչեղութեամբ, դասատուի ձայնին հետ միաձոյլ, կարծես աւելի պինդ՝ մեր մտքերուն մէջ կը մխէին դասաւանդուող գիտելիքները ու կ’օգնէին, որ անոնք ամրագրուին մեր ուղեղներուն մէջ: Իսկ աւելի հեռուն, արաբ գիւղացիները բարձրաձայն կը սակարկէին, փորձելով տարհամոզել հայ վարպետները աւելի ձեռնտու գինով նորոգելու իրենց խանգարուած սարքերը:

Դրան առջեւ կանգնած, դասապահէն ուշացած, նորեկ Ճեմարանականներու երամին կը միանամ: Կարեկցական նայուածքներս աւելի տակն ու վրայ կ’ընէ անոնց անճրկած վիճակը: Նորեկները չէին հետեւեր աղօթքին ու փսփսալով կը զրուցէին, փորձելով գտնել յարմարագոյն պատրուակ մը, արդարացնելու համար իրենց առաջին մեղանչումը: Իմ կարգիս, չէի փորձեր ուշացումս արդարացնելու համար հնարք մը գտնել: Կը հաւատայի, որ ունէի այն առաւելութիւնը, որ կ’երաշխաւորէր զիս, որպէսզի արժանանամ հսկիչներու բարի կամեցողութեան: Վերջապէս 6 տարուան վաղեմի ծանօթութիւնն ու շրջանաւարտ դասուելու նոր կարգավիճակը մեզ պէտք է շնորհէին անձեռնմխելիութիւն, պրծելու նման «թեթեւ» յանցագործութիւններէ:

Մեր ընկերուհիներէն Գայիանէն՝ դասարանի վերակացուն, իր պարտականութեան գիտակից, անցքին մէջ կանգնած արագ շարժումներով կը թօթուէր գրատախտակի սրբիչը: Աճապարելով կ’ուղղուիմ դասարան: Հազալով կը ճեղքեմ կաւիճի թաւ մառախուղը, որուն առանցքէն հազիւ նշամարելի են Գայիանէին զոյգ աստղերու նման փայլատակող, կանաչագոյն աչքերը:Հազիւ նշմարելի նայուածքները՝ զիս կը հրաւիրէին աւելի ընդոստ շարժելու եւ տեղս գրաւելու:

Դասարանին մէջ խուճապի մթնոլորտ կը տիրէր: Մէկ շաբաթ առաջ պարոն Մկրտիչեանին պատուէրը՝ գրելու ազատ նիւթով վերջին շարադրութիւնը, անճարակ դարձուցած էր շատերը, չյարմարցնելով թեմա մը: Ներսէսը, գրասեղանի ընկերակիցս, նոյն վիճակին մատնուած էր: Շուար, հայերէնի շարադրութեան տետրակը փնտռելու  իր ճիգին մէջ, «Եա՜ Ալլա՜» մը բացագանչելով, ջայլամի օրինակով՝ գլուխը ափերուն մէջ առաւ, պահ մը կարծելով, որ իր մեծ իրանն ալ թաքցուցած պիտի ըլլար այդ ձեւով:

-Ի՞նչ կայ, Նենօ՛, «թաշխալայի» մէջ կ’երեւաս,- ըսի մեղմ ձայնով:

-Ա՜խ, անկեղծ ըսած, բան մը չեմ գրած,- արտասուալից եղանակով հառաչեց:

-Ծօ՛, «պատուելի՛», քանի մը տող չկրցա՞ր յարմարցնել,- այպանողական յարեցի իրեն…

-Լակո՛տ, դուն գիտես գրելը ներշնչում կ’ուզէ, մուսաներդ ուղեղդ պէտք է կսմրթեն: Եթէ գիտես, որ տեղ մը կը ծախուի այդ մուսաներ ըսուածը, ըսէիր՝ երթայի եւ գնէի: է՜հ աղօթեցի ալ, նորէն ալ չեկան սրիկաները, ուրկէ՞ բերեմ, ըսէ՛,- բարկացած պատասխանեց:

-Նենօ՛, մի՛ մտահոգուիր, պրն. Մկրտիչեանը քեզ կը սիրէ, վստահ եմ քեզ պիտի խնայէ: Այսօր դուն պիտի չըլլաս եաթաղանին զոհը, հիմա կը տեսնես…

Խօսքերս բալասանի ազդեցութեամբ հանդարտեցուցին այլայլած հոգին: Ներսէս խորունկ շունչ քաշելով դատարկ էջերով տետրակը հանգչեցուց գրասեղանին վրայ ու ձեռքերը ծալելով՝ ողորմելի մարդու նման յանձնուեցաւ ճակատագրին:

Անդին՝ Վահրամը, դասարանին  յետսապահ դիրքը գրաւող գրասեղանին կռթնած, ընձուղտի նման երկարաձիգ վիզը երկարելով պատուհանէն, մտահոգ կը հետախուզէր անցքը: Յանկարծ սարսափազդու ուրուական մը նշմարողի նման բացագանչեց.

-Հո՛ս է, եկա՛ւ, եկա՛ւ…:

Գայիանէն, հեւքոտ ճիգով մը, առաջին կարգի գրասեղանին ետեւ անցնելով իր տեղը գրաւեց, ընդհուպ համազգեստին վրայ հաւաքուած փոշին թօթափելով: Պրն. Մկրտիչեան իր աւանդական, բայց կոկիկ զգեստով, հեղինակաւոր իր քայլերով մտաւ դասարան: Գաբրիէլ հրեշտակապետի գալստեան օրը յիշեցնող լռութիւն կը տիրէր դասարանին մէջ:

Պարոնին խոժոռ դիմագիծը ու հանգամանաւոր «բարի լոյս»ով դասարան մուտքը աւելի ծանրաբեռնեցին Ներսէսին մտատանջ վիճակը: Պրկուած մթնոլորտի անդորրը խանգարեց Վահրամին կեղծ հազը, սպասելով իր զինակից ընկերներուն համապատասխան արձագանգին:  Վահրամին արձակած գրգռիչ նիզակը մնաց իր կապարճին մէջ: Սպասողական քար լռութիւնը համատարած էր: Պրն. Մկրտիչեան անձայն անցաւ գործի: Սովորաբար գրասեղան առ գրասեղան կ’անցնէր ու կը հաւաքէր տետրակները: Այսօր ալ, նոյն վարժութիւնը կիրառելով, հասաւ Միհրանին մօտ: Ի տես անոր այս ահար-շուար վիճակին, թեթեւ ու զսպուած ժպիտ մը ուրուագծուեցաւ պարոնին դէմքին, պահ մը թուլացնելով խորշոմած դիմագիծին վրայ կնճիռներու ակօսը: Ընկալեալ սովորութեամբ, տարիներէ ի վեր Միհրանը շարադրութեան տետրակ երբե՛ք չէր ներկայացներ: Այսօր ալ, Միհրանը ափերը բաց, զինաթափ, հանգիստ ու անվրդով կը հայցէր ներողամտութիւն: Անբացատրելի՝ ուսուցիչ-աշակերտ լռելեան հասկացողութիւն կամ թաքուն պայմանաւորուածութիւն մը գոյացած էր անոնց միջեւ, ու Միհրանը միշտ կ’արժանանար պարոնին «տենդագին», անբացատրելի հանդուրժողականութեան: Պարոնը չէր կրնար թաքցնել իր ջերմ հոգածու զգացումները, որոնք ակնյայտօրէն կը ծորէին աչքերէն: Հանդուրժողականութեան ալիքը նաե՛ւ կը պարփակէր Էմմանուէլը, որ հայկական դպրոց երբե՛ք չէր յաճախած, օտարացած էր հայերէնէն, եւ որպէս ունկնդիր կը հետեւէր հայերէնի դասապահերուն՝ եթէ կամենար: Այս անգամ ա՛լ, խաղաղօրէն Միհրանին մօտէն անցաւ ու կանգնեցաւ Ներսէսին մօտ:

Ներսէս խեղդամահի հառաչանքի շեշտադրումով, հազիւ կրցաւ թոթովել «պ -ա -ր -ո ՜ն» բառը: Կարապի հոգեւոր երգը յիշեցնող լալագին ձայնը չէր համընկներ իր հսկայ իրանին : Անողորմելի մարդու պատմուճանը հագած, աչքերը կարեկցագին, գերի ինկած զինուորի տուայտանքով՝յանձնուած էր ճակատագրին: Ներսէսին համար դժուար էր շինծու պատճառ յերիւրելը: Անկեղծութիւնը ու ճշմարտախօսութիւնը իր նկարագիրին անբաժան ընկերակիցներն էին: Ան պապանձումն Զաքարիա ըլլալ նախընտրեց, քան ինքնարդարացումի «Ճերմակ» սուտ մը խօսիլը:

-Դուն նոյնպէ՛ս Բրուտոս,-դառնութեամբ ըսաւ պարոն Մկրտիչեան:

Սակայն չկրցաւ զսպել իր ներաշխարհի համակրանքի հարազատ զգացումը հանդէպ Ներսէսին, ու լայն ժպիտ մը ուրուագծելով դէմքին, հանդարտեցուց Ներսէսին  այլայլած հոգին: Իմ կարգիս, սառն  հանդարտութեամբ երկարեցի տետրակս: Մենամարտի առաջին արարէն յաղթական դուրս գալու յոխորտանքով՝ Վիգէնը, Պերճը,Համբիկը, Վահրամը ու Նշանը հետեւեցան իմ օրինակին ու համարձակ շարժումներով յանձնեցին իրենց աշխատանքները: Կարգը աղջիկներուն հասաւ: Անոնք աւելի ինքնավստահ եւ շտապ փոխանցեցին պարտականութիւնները:

Տետրակներու տրցակը գուրգուրանքով գրկած, բարեբեր հունձք մը ունենալու գոհունակութեան նշաններ ցոյց տալով, պարոնը բարձրացաւ ամպիոն:

(շար. 1)

Source: Yerakouyn

You are donating to : Greennature Foundation

How much would you like to donate?
$10 $20 $30
Would you like to make regular donations? I would like to make donation(s)
How many times would you like this to recur? (including this payment) *
Name *
Last Name *
Email *
Phone
Address
Additional Note
paypalstripe
Loading...