News

31
Jul

Ցեղասպանութեան Թանգարանը Ցուցահանդէսով Պիտի Անդրադառնայ Առաջին Աշխարհամարտին Կռուած Հայ Ռազմիկներուն

Հայոց Ցեղասպանութեան թանգարանին մէջ, Օգոստոս 31-ին, պիտի բացուի աւստրիացի հայագէտ, Զալցպըրկի համալսարանի Քրիստոնեայ Արեւելքի հետազօտութիւններու կեդրոնի տնօրէն, դոկտոր-փրոֆէսըր Եասմին Տում-Թրակուդի հետազօտական նախագիծը՝ ժամանակաւոր ցուցադրութիւնը: Պիտի ներկայացուին պատկերագիրք՝ նուիրուած Առաջին աշխարհամարտի տարիներուն հայ ռազմիկներու կեանքին ու ճակատագրին։

Armenpress.am-ի տեղեկութիւններով` ցուցադրութիւնը կը կրէ «Հայրենիքէն հեռու, հայրենիքի մէջ. հայ ռազմիկներու ճակատագիրը առաջին աշխարհամարտին» խորագիրը:

Ցուցանմուշներուն միջոցով պիտի ներկայացուին ռուսական բանակի կազմին մէջ կռուող արեւելահայ զինուորներու փորձառութիւնը հայրենիքէն հեռու՝ ռազմաճակատին վրայ, աւստրոհունգարական գերութեան մէջ անոնց առօրեայ կեանքը, փախուստը կամ ազատութիւնը, վերադարձը հայրենիք եւ յետագայ կեանքը։ Անոնցմէ շատերը, սակայն, այդպէս ալ չվերադարձան։
Ցուցադրութիւնը կ՝ընդգրկէ նաեւ Օսմանեան բանակին մէջ կռուող արեւմտահայ զինուորներու ճակատագիրը՝ Առաջին աշխարհամարտի եւ Հայոց Ցեղասպանութեան պատմութեան ծիրին մէջ:
Անիկա յագեցած պիտի ըլլայ եզակի արխիւային լուսանկարներով, տեսաֆիլմերով, ցուցանմուշներով, որոնց միջոցով եւ ուղեկցուող բացատրականներով փորձ կատարուած է վեր հանելու զինուորներու ոչ սովորական կեանքի ուղին: Ցուցադրութեան կարեւոր մաս կը կազմէ 100 տարուան վաղեմութիւն ունեցող հայ ռազմագերիներուն երգն ու արտասանութիւնը: Յատկապէս յուզիչ է ռազմագերիներէն Արշակ Մանուկեանի ձայնագրութեան արձանագրութիւնը, ուր կը նշուի հետեւեալը. հայ՝ ծնած է Լծենի մէջ, ապրած Եկատէրինոսլաւ, 30 տարեկան, մասնագիտութեամբ՝ հրուշակագործ: Կ՝երգէ «Կռունկ Հայաստանի» երգը՝ կոչելով զայն «դժբախտ գերիի թռչուն», 15 Օգոստոս, 1915:

«Ռազմագերիներու հետքերով Հայաստանի Հանրապետութեան բազմաթիւ գիւղեր այցելելով՝ տեղի տարէցներու (ներառեալ՝ ռազմագերիներու բարեկամներու) օգնութեամբ գրի առած ենք իւրաքանչիւր ռազմագերիի յետագայ ճակատագիրն ու անոնց ժառանգներուն պատմութիւնները։ Անոնք կը պատմեն պատերազմի պատճառով հայրենիքէն ստիպուած հեռանալու, ռուսական բանակի կազմին մէջ կռուելու, թշնամիի ձեռքը ինալու, փախուստի կամ ազատ արձակուելու շնորհիւ հայրենիք վերադառնալու, ինչպէս նաեւ հայրենիքի մէջ յետագայ ճակատագրի մասին։ Դժուարին ժամանակներու մէջ գրուած պատմութիւնները նոյնքան տարբեր են, որքան իրենք՝ ռազմագերիները։ Հայրենիքէն հեռու՝ պատերազմի եւ գերութեան մէջ, անոնք յաճախ առերեսուած են անասելի տառապանքներու՝ ցաւ, կարօտախտ, կսկիծ, միեւնոյն ժամանակ վայելելով մարդասիրութեան ու յարգանքի պահեր՝ յաճախ նոր հմտութիւններ իւրացնելով»,- կը նշէ Եասմին Տում-Թրակուդ։
Ցուցադրութիւնը իւրայատուկ հարթակ է՝ տեսնելու ցանկացած պատերազմի ծանրագոյն հետեւանքներէն մէկը: Առաջին աշխարհամարտի ընթացքին միայն Աւստրօ-Հունգարիոյ մէջ կառուցուած է ռազմագերիներու 50 ճամբար՝ շուրջ 1 միլիոն զինուորի եւ 10 հազար սպայի համար: Ճամբարներու կէսէն աւելին տեղակայուած էին ներկայ Աւստրիոյ տարածքին:
Ցուցադրութեան ծիրէն ներս եւ համանուն պատկերագիրքին մէջ օգտագործուած նիւթերուն զգալի մասը ձեռք բերուած է Աւստրիոյ, Հայաստանի եւ Ռուսիոյ արխիւներէն։ Հետազօտական խումբը յաջողած է Հայաստանի գիւղերուն մէջ գտնել նախկին ռազմագերիներու բարեկամներու հետքերը, անոնց անմիջական ժառանգները: Վերջիններուս յիշողութիւնները, անոնց տրամադրած ընտանեկան լուսանկարները, տարբեր արխիւային փաստաթուղթերը թոյլ կու տան ամբողջացնելու եւ շարադրելու հայ ռազմագերիներու կեանքի պատմութիւնները՝ որոշ բացառութիւններով: Ռազմագերիներու ժառանգներէն շատերը գիտէին իրենց բարեկամներու՝ գերութեան մէջ եղած ըլլալու մասին, սակայն ոմանց համար ատիկա նորութիւն էր:

 

Source: Yerakouyn

You are donating to : Greennature Foundation

How much would you like to donate?
$10 $20 $30
Would you like to make regular donations? I would like to make donation(s)
How many times would you like this to recur? (including this payment) *
Name *
Last Name *
Email *
Phone
Address
Additional Note
paypalstripe
Loading...