News

30
Apr

Քար Լեցուած Ճամպրուկը

kesab

Լալա Միսկարեան- Մինասեան կը գրէ.

Մարգ­րի­տը մէկ ձեռ­քով կը քաշք­շէր ծանր ճամպ­րու­կը, միւս ձեռ­քով գր­կած էր կա­պոց մը: Ու­սէն կա­խած էր սեւ պա­յու­սակ մը, այն­քան ու­ռե­ւո­րած, որ  ամէն քայ­լին հետ աջ ու ձախ կը զարն­ուէր եւ կը ցաւց­նէր Մարգ­րի­տին կո­ղը: Կը քա­լէր կո­րա­ցած, հե­ւա­լով ու քի­թին տակ հայ­հո­յե­լով ան­յայտ հաս­ցէի, թե­րեւս ալ իրեն, որ այս տա­րի­քին, այս ծանր օրե­րուն, երբ հա­ւու պէս մարդ կը մոր­թեն, ինք կը շա­րու­նա­կէ «շու­նի կեանք» ապ­րիլ ու ու­ժէն վեր բեռ­ներ շալ­կե­լով` Հա­լէ­պէն Քէ­սապ, Քէ­սա­պէն Հա­լէպ եր­թե­ւե­կել: Իրեն մնար Քէ­սա­պէն վար չէր իջ­ներ, իր կո­կիկ տու­նին մէջ հան­գիստ կ՛ընէր, բայց Հա­լէպ միայն իր յոյ­սին ձգ­ուած գոր­ծեր կա­յին, պէտք է իջ­նէր: Քիչ է որ զինք ձգեր գա­ցեր են, դեռ անոնց գոր­ծերն ալ ինք պի­տի ընէ` տղուն տու­նին վարձ­քը առ­նէ, աղջ­կան տու­նին վճա­րում­նե­րը ընէ, Հա­լէ­պի իր տու­նը մաք­րէ, նա­յի ինչ կայ- չկայ:

Մօ­տե­ցաւ եր­թու­ղա­յին թաք­սի­նե­րուն: Գոր­ծի տէ­րը յա­ճա­խորդ կը տաքց­նէր. երբ տե­սաւ Մար­գա­րի­տը` կան­չեց.

-Մայ­րի՛կ, Հա­լէ՞պ պի­տի եր­թաս, եկո՛ւր հոս:

-Այո՛, բայց առ­ջե­ւի աթո­ռը կ՛ու­զեմ:

-Գլ­խուս վրայ:

-Ըսէ՛ վա­րի­չին, որ մին­չեւ տունս հասց­նէ զիս, բեռս ծանր է:

-Ու­զածդ կ՛ըլ­լայ, հոգ մի՛ ըներ,- խոս­տա­ցաւ մար­դը:

Մօ­տե­ցաւ ինք­նա­շար­ժին. առ­ջե­ւի նս­տա­րա­նը զբա­ղած էր: Սըրտ­նե­ղե­ցաւ, կար­ծես իր­մէ բան մը խլած ըլ­լա­յին: Մին­չեւ որ իր կար­գը սպա­սող միւս ինք­նա­շար­ժին ալ յա­ճա­խորդ­ներ հա­ւաք­ուէ­ին` ուշ կ՛ըլ­լար, չէր ու­զեր գի­շե­րով հաս­նիլ Հա­լէպ: Առաջ­ուան ապա­հո­վու­թիւնը չէ մնա­ցած: Ստիպ­ուե­ցաւ յօ­ժա­րիլ, տե­ղա­ւոր­ուիլ ետե­ւի նս­տա­րա­նին:

Միւս եր­կու­քը իս­լամ ամու­սին­ներ էին: Գո­նէ այդ լաւ էր, որ մէջ­տեղ չէր նս­տիր: Կնոջ քո­վը նս­տե­ցաւ, պա­տու­հա­նին կից: Գէր կին էր, իրեն քիչ տեղ մնա­ցած էր: Կի­նը բնաւ նե­ղու­թիւն չքա­շեց մէկ­դի քաշ­ուե­լու: Մարգ­րի­տը դի­մեց վա­րի­չին.

-Չէ՞ր ըլ­լար ես առ­ջեւ նս­տէի, մեծ կին եմ, հոս յար­մար չէ:

Վա­րի­չը առանց նա­յե­լու պո­ռաց.

-Հի­մա Հա­լէպ գա­ցող օթօ գտար ու յար­մա՞րը կը փնտ­ռես: Չես հաւ­նիր, իջի՛ր առան­ձինդ թաք­սի առ:

Երի­տա­սարդ տղայ էր, ու այս կոշ­տու­թիւնը Մարգ­րի­տը չէր սպա­սեր: Ինք վարժ­ուեր էր իր մշ­տա­կան վա­րի­չին, որուն միք­րո­պա­սով կը ճամ­բոր­դէր միշտ.   ցա­ւով յի­շեց, որ ան այս օրե­րուն չ՛աշ­խա­տիր: Ապու Ապ­տո­յին հետ զրու­ցե­լով` խօ­սիլ- խն­դա­լով կ՛եր­թա­յին ու չէ­ին զգար ճամ­բու եր­կա­րու­թիւնը:

Հա­յելի­ին մէջ տղուն հայ­եաց­քը բռ­նեց: Ան թշ­նա­մա­կան կը նա­յէր: Մարգ­րի­տը չվախ­ցաւ, աւե­լին` զայ­րա­ցաւ: Ո՞վ գի­տէ` ի՞նչ շուն է, աչ­քե­րո՛ւն նա­յէ, կար­ծես հի­մա վրադ պի­տի յար­ձա­կի, հե­տը իյ­նալ պէտք չէ: Վս­տահ որ Քէ­սա­պը կո­ղոպ­տող­նե­րէն է. վրա­յէն յայտ­նի է. թե­րեւս ալ իր տու­նը կո­ղոպ­տող ու աղ­տո­տող­նե­րէն է, վրան ալ անու­նը գրող` «Այս տու­նը կը պատ­կա­նի Ուա­լիտ …..ին»:  Մա­կա­նու­նը մոռ­ցեր է: Կար­ծես թէ հայ­րը ոս­կի­նե­րը համ­րեր ու գներ է տու­նը… Բան չէ ձգած, նոյ­նիսկ թէ­յի փոք­րիկ քա­մո­ցը տա­րեր է: Այդ վայր-կ­եա­նին այդ յի­շեց Մարգ­րի­տը եւ գրե­թէ հա­մոզ­ուե­ցաւ, թէ այս տղան է իր տու­նին կո­ղոպ­տի­չը, երբ գոր­ծա­տէ­րը  ինչ որ թուղ­թեր տուաւ ու պո­ռաց.

-Հա­սա՛ն, շար­ժի՛ր:

Ճամ­բայ ին­կան:

-Պէյ­րութ փո­թո­րիկ կայ, շատ վնաս­ներ կու տայ,- չհամ­բե­րեց ու կր­կին խօ­սե­ցաւ Մարգ­րի­տը:

-Ին­շալ­լահ կը քանդ­ուի Պէյ­րու­թը, տա՞րտը առեր ես,- հա­յելիի մէջ նա­յե­լով` կր­կին պո­ռաց տղան:

-Ես Պէյ­րու­թի հա­մար չեմ ըսեր, կր­նայ մե­զի ալ հաս­նիլ ու զօ­րա­ւոր անձ­րե­ւի բռն­ուինք:

– Ին­շալ­լա՛հ կը հա­սնի ու կը խեղդ­ուինք, կեան­քի՞դ վրայ կը դո­ղաս,- խե­նէշ խն­դու­քով պա­տաս­խա­նեց տղան:

Միւս­նե­րը լուռ մնա­ցին: Մարգ­րի­տը լռեց, որո­շեց այ­լեւս այդ «կատ­ղած շու­նին» հետ չխօ­սիլ: Բայց ակա­մայ եր­բեմն կը նա­յէր հա­յելի­ին եւ իրեն ուղղ­ուած անոր չար նայ­ուած­քը կը տես­նէր: Այս­քան տա­րի կ՛եր­թայ կու գայ` մէ­կը իրեն հետ այս­պէս կոշտ չէ վար­ուած: Չէ՛, ասի­կա Քէ­սա­պը կո­ղոպ­տող թուրք­մէն է կամ` քիւրտ: Անօ­թի գայ­լի նայ­ուածք ու­նի: Հի­մա կը զղ­ջար, որ քա­նի մը վայրկ­եան չս­պա­սեց եւ այս «շու­նին» հետ պի­տի ժա­մեր անցը­նէ մին­չեւ Հա­լէպ հաս­նի­լը:

Առ­ջե­ւի նս­տո­ղը ու վա­րոր­դը առանց կե­նա­լու կը ծխէ­ին: Միւ­սին ծու­խը առ­ջե­ւի պա­տու­հա­նէն կ՛ել­լէր, բայց վա­րոր­դին ծու­խը ուղ­ղա­կի իր դէմ­քին կու գար: Ստիպ­ուած էր բա­նալ պա­տու­հա­նը, մինչ­դեռ պաղ հո­վը ճա­կա­տին կը զար­նէր: Քո­վի գէր կի­նը եր­բեմն աւե­լի յար­մար կը տե­ղա­ւոր­ուէր ու կը ճզ­մէր Մարգ­րի­տին կո­ղը, իսկ ձախ ար­մուն­կը ուղ­ղա­կի Մարգ­րի­տին գիր­կը դրած էր: Մարգ­րիտ կը զգար, որ վախ ու­նի ու այդ աւե­լի կը զայ­րաց­նէր զինք. ինք լռել վարժ­ուած չէ ու հի­մա կը սրտ­նե­ղէր, շուր­ջին­նե­րուն լռու­թիւնը իբ­րեւ թշ­նա­մանք կը թարգ­մա­նէր: Ինք առան­ձին հայ կին, այս իս­լամ­նե­րու մէջ: Առաջ ալ շատ պա­տա­հած է, բայց հի­մա մար­դիկ փոխ­ուեր են, գա­զա­նա­ցեր են, ի՞նչ իմա­նաս, թէ հի­մա առ­ջեւ նս­տողն ու վա­րի­չը ին­չեր կը խօ­սին կա­մա­ցուկ:

Կի­նը ծածկ­ուած էր, հնա­րա­ւոր չէր տա­րի­քը որո­շել, բայց ամու­սի­նին նա­յե­լով յայտ­նի էր, որ դեռ երի­տա­սարդ ըլ­լա­լու է: Ան եր­բեմն ցած ձայ­նով ամու­սի­նին հետ կը խօ­սէր: Յե­տոյ մի­ա­սին ճամ­բոր­դող­նե­րը քիչ-քիչ բաց­ուե­ցան. այ­լեւս երեք տղա­մար­դիկ իրա­րու հետ կը զրու­ցէ­ին: Մարգ­րի­տը միայ­նակ էր ու դուրս նա­յե­լէն զատ ընե­լիք չու­նէր:

Այս խո­տոր ճամ­բա­նե­րով եր­թե­ւե­կը սկ­սաւ պա­տե­րազ­մի պատ­ճա­ռով, քա­նի որ մայր ճամ­բուն վրայ ապս­տամբ­ներն ու ներ­խու­ժած­ներն էին: Որ­քա՜ն մարդ առե­ւան­գե­ցին ու միլի­ոն­ներ առին, քա­նի՜ մարդ ան­հետ կորս­ուե­ցաւ, դեռ մոր­թուող­նե­րը չհաշ­ուած: Այս ճամ­բան իբ­րեւ թէ աւե­լի անվ­տանգ է: Գիւ­ղա­կան խոր­տու­բորտ ճամ­բա­ներ կը մտ­նէ­ին ու կ՛ել­լէ­ին, քա­ղաք­նե­րը կը շր­ջան­ցէ­ին, քո­վէն կ՛անց­նէ­ին: Ամէ­նուր` պա­տե­րազ­մի աւե­րա­ծու­թիւն­ներ, աչք ծա­կող խեղ­ճու­թիւն ու լք­ուա­ծու­թիւն: Առաջ­ուան օրե­րուն Քէ­սա­պի ճամ­բան ի՜նչ հա­ճե­լի էր` աշ­խոյժ եր­թե­ւեկ, միշտ առատ ջու­րով լուա­ցուող, մա­քուր ու զո­վա­սուն իջե­ւա­նա­տու­ներ` հա­մեղ նա­խա­ճա­շով ու Ֆէյ­րու­զի եր­գե­րով… Ծա­նօթ-բա­րե­կամ, մեծ մա­սամբ հա­յեր, հոն կը հան­դի­պէ­ին, կը խօ­սէ­ին, կը խն­դա­յին, զի­րար իրենց տուն կը հրա­ւի­րէ­ին, քա­նի որ ամա­րա­նոց եկող­նե­րը զի­րար այ­ցե­լե­լէ զատ այլ ընե­լիք չու­նէ­ին: Ու յա­ճախ մար­դիկ Քէ­սապ կը մտեր­մա­նա­յին:

Այն երա­նե­լի տա­րի­նե­րուն ինք կը վա­րէր ինք­նա­շար­ժը: Վախ գո­յու­թիւն չու­նէր, ապա­հով եր­կիր էր: Շէն գիւ­ղե­րէն, ծաղ­կուն դաշ­տե­րէն ու ձի­թաս­տան­նե­րէն ետք կը հաս­նէր լեռ­նա­յին շր­ջան, ու հա­ճոյ­քը կը սկ­սէր` սարն ի վեր մագլ­ցիլ, ան­տա­ռի մէջ ան­թիւ ոլո­րան­ներ, որոնք ինք վար­պե­տօ­րէն կը դառ­նար: Նոյ­նիսկ գի­շե­րով կ՛անց­նէր այդ նեղ ու վտան­գա­ւոր ճամ­բան, որ շատ այ­րե­րու վախ կը պատ­ճա­ռէր: Պա­տե­րազ­մը սկ­սե­լէն ետք տա­րի մը ամ­բողջ չկր­ցաւ Քէ­սապ եր­թալ, այդ մի­ջո­ցին հոն իր ինք­նա­շար­ժը գողց­ուե­ցաւ: Դի­մած է պե­տա­կան գրա­սեն­եակ, բայց ո՛վ այս օրե­րուն կր­նայ գտ­նել գո­ղը, երբ ամ­բողջ եր­կի­րը գո­ղե­րու ձեռքն է: Ահա՛, մէ­կը առ­ջե­ւը նս­տած: Նոյ­նիսկ հե­տապն­դե­լը վտան­գա­ւոր է:

Քո­վի կի­նը թե­ւը շար­ժեց ու ար­մու­կը խրեց Մարգ­րի­տին կո­ղը: «Ասոնք անզ­գա՞մ են», մտա­ծեց ու շար­ժե­ցաւ, փոր­ձե­լով անոր հասկցը­նել իր ան­յար­մար դիր­քը: Կի­նը  մնաց ան­շարժ, ապա ծուն­կե­րուն դր­ուած պա­յու­սա­կը խառ­նեց ու շա­քար հա­նե­լով` մէ­կը հրամ­ցուց Մարգ­րի­տին: Փա­փուկ ու հան­գիստ ձայն ու­նէր:

Չէր ու­զեր առ­նել, բայց այս մար­դոց հետ դեռ ժա­մեր պի­տի ճամ­բոր­դէ. առաւ, թէ­եւ անոր դէմ­քը չտես­նե­լը կը շփո­թեց­նէր. ինչ­պէ՞ս խօ­սիս մէ­կու մը հետ, որ դէմք չու­նի. կար­ծես պա­հա­րա­նի կամ սառ­նա­րա­նի հետ խօ­սիս, մէկ տար­բե­րու­թեամբ, որ իր տու­նը անոնք ճեր­մակ են, ասի­կա` ոտ­քէ գլուխ` սեւ: Կի­նը մնաց­եալ շա­քար­նե­րը տուաւ ամու­սի­նին, որ­պէս­զի ան հրամց­նէ այ­րե­րուն:

Անոնք կը զրու­ցէ­ին քա­ղա­քա­կա­նու­թե­նէ, ապ­րուս­տի սղու­թե­նէ ու ամէ­նօր­եայ պա­տե­րազ­մա­կան դէպ­քե­րէ:

-Առ­տու Քէ­սա­պը նո­րէն պարպ­ուե­ցաւ,- ըսաւ կնոջ մար­դը,- լուր տա­րած­ուած էր, թէ նոր յար­ձա­կում կը պատ­րաստ­ուի Թուրք­իա­յէն:

-Սուտ է եղեր, բայց հա­յե­րը վախ­ցան, փա­խան,- պա­տաս­խա­նեց առ­ջե­ւը նս­տո­ղը:

-Հա­յե­րուն տե­սա­ծը դուն ալ որ տես­նէ­իր` կը փախ­չէ­իր,- իր­մէ ան­կախ դուրս թռաւ Մարգ­րի­տին բեր­նէն ու հա­յելի­ին մէջ կր­կին վա­րի­չին հայ­եաց­քը բռ­նեց: «Ճիշդ` անօ­թի գայ­լի աչ­քեր», ան­ցաւ միտ­քէն:

Բո­լո­րը պահ մը լռե­ցին:

Հոմ­սի մօ­տա­կայ­քին ինք­նա­շար­ժը կե­ցաւ ու ամու­սին­նե­րը իջան: Ինք մնաց եր­կու երի­տա­սարդ­նե­րուն հետ: Հի­մա վախ­նա­լի­քը երի­տա­սարդ­ներն են, հին սե­րուն­դին մէջ դեռ մարդ­կու­թիւն մնա­ցեր է, բայց նո­րե­րուն վս­տա­հե­լու չէ: Կնոջ ներ­կա­յու­թիւնը նա­եւ սա­տար էր, թէ­եւ իրեն նե­ղու­թիւն կու տար: Լայ­նօ­րէն բազ­մե­ցաւ, ծուն­կե­րուն դըր­ուած ծանր կա­պո­ցը դրաւ քո­վը ու շունչ առաւ:

Միտ­քէն չէր ել­լեր Քէ­սա­պի մա­սին անոնց խօ­սա­ծը: Իրա՞ւ նոր յար­ձա­կում եղաւ: Ինք երէկ իջաւ Լա­թաք­իա, ըն­կե­րուհի­ին տու­նը գի­շե­րեց, բայց ան բան մը չը­սաւ: Առ­տու ալ կա­նուխ ելաւ տու­նէն: Եթէ իրաւ մտե՞ր են… Հե­ռա­ձայ­նի գիծ չկար Քէ­սա­պի հետ. աւե­լի տագ­նա­պե­ցաւ: Եթէ կր­կին մտան իր տո՞ւնը. նո­րէ՞ն պի­տի կո­ղոպ­տեն: Խեն­թի պէս ալ ոս­կե­ղէ­նը հոն ձգեց: Ամէն ան­գամ հե­տը տա­նի ու բե­րէ՞: Ար­դէն Սա­մի­րա­յին տուած դրա­մը գլ­խուն փոր­ձանք է: Ո՞վ տե­սեր է եօ­թա­նա­սուն­նոց կի­նը քո­վը այս­չափ դրա­մով ճամ­բոր­դէ` այս օրե­րուն: Սա­մի­րա­յին կծ­ծիու­թի՞ւնը բռ­նեց, թէ չու­զեց որ Լա­թաք­իա իմա­նան իր հա­շիւ­նե­րը` չորս հա­զար տո­լար տուաւ իրեն, որ Հա­լէպ «աւ­րէ»: Գործ մը աւե­լի իրեն: Ապա վտա՞նգը: Ասոնք եթէ իմա­նան` հոս, տեղ­ւոյն վրայ կը կո­ղոպ­տեն, իրեն ալ կամ կը սպան­նեն, կամ կը ձգեն ճամ­բուն մէջ­տե­ղը:

Երի­տա­սարդ տղոց լռու­թիւնը Մարգ­րի­տին դա­ւա­դիր թուե­ցաւ: Ի զուր իջաւ, կր­նար քա­նի մը օր եւս մնալ Քէ­սապ: Տու­նը շատ կը սի­րէ. հոն ամէն ինչ իր ձեռ­քե­րուն հետ­քը կը կրէր… Ի՜նչ հա­ճոյ­քով կա­հա­ւո­րած էր: Ինչ որ գե­ղե­ցիկ բան տես­նէր` կ՛առ­նէր ու հոն կը տա­նէր, մտա­ծու­մով, թէ իր վեր­ջը այդ տու­նին մէջ է: Կո­ղոպ­տե­ցին, բան չձ­գե­ցին, տա­րին ամէն ինչ` չի­նա­կան գոր­գե­րը, որ Ամե­րի­կա­յէն շալ­կած բե­րած էր, չի­նա­կան սա­փոր­նե­րը, ելեկտ­րա­կան բո­լոր առար­կա­նե­րը: Խո­հա­նո­ցը բան չէ­ին ձգած` պնակ, դա­նակ- պա­տա­ռա­քաղ, ամէն ինչ, բա­ցի քա­նի մը փլաս­տի­կ աման­նե­րէ, կար­ծես ըսել ու­զէ­ին, թէ աս ալ քե­զի շատ է: Նոյ­նիսկ թէ­յի փոք­րիկ քա­մո­ցը տա­րեր էին. ատոնք իրենց կեան­քի մէջ ատանկ առար­կա­ներ չէի՞ն տե­սած… Ու ամէ­նուն պսա­կը` պա­տին մարդ­կա­յին աղ­տո­տու­թեամբ թր­քե­րէն հայ­հո­յանք… Վեր­ջին գա­լուն Լա­թաք­իա­յէն կարգ մը բա­ներ նոր գնեց: Ան­շուշտ առաջ­ուան շքե­ղու­թիւնը չկայ, մա­նա­ւանդ ձե­ռա­գործ վա­րա­գոյր­նե­րը, որ հա­զար­ներ կ՛ար­ժէ­ին, չկան, տա­րին: Բայց մնա­ցեր է սառ­նա­րա­նը, (չեն հաս­ցու­ցած տա­նիլ), թէ­եւ մէ­ջի եղած­նե­րը տա­րեր էին: Ինք բեր­նէ բե­րան կը լեց­նէր սառ­նա­րա­նը, քա­նի որ օթօն գողց­ուե­ցաւ, իսկ վե­րին թա­ղը եր­թալ ու առեւ­տուր ընե­լու հա­մար ամէն օր ծանր վե­րելք­ներ յաղ­թա­հա­րե­լու շունչ չու­նի: Եր­շի­կը, ապուխ­տը, մսե­ղէ­նը Հա­լէ­պէն կը տա­նի, Քէ­սա­պի մսա­վա­ճա­ռին չի վս­տա­հիր, «համ­պա­լու­թիւն» կ՛ընէ, քա­նի որ ու­տե­լը կը սի­րէ, նա­եւ` հիւ­րա­սի­րե­լը: Կ՛երկն­նայ բազ­մո­ցին, փոք­րիկ հե­ռա­տե­սի­լը կը բա­նայ (մե­ծը տա­րեր են), իր  պաղ գա­րե­ջու­րը կը խմէ ու լու­րեր կը լսէ: Ահա իր հա­ճոյ­քը: Ա՞տ ալ պի­տի խլեն:

Մտած էին Հա­լէ­պի նա­հան­գին սահ­մա­նը: Ճա­նա­պար­հա­յին զին­եալ ոս­տի­կան­նե­րը հոս ալ կե­ցու­ցին, փաս­տա­թուղ­թերու նա­յե­ցան: Ինք­նա­շար­ժը հար­թա­վայ­րին մէջ կը սլա­նար: Մարգ­րի­տը պա­տու­հա­նէն դուրս կը նա­յէր` իր մտա­ծում­նե­րուն հետ: Յան­կարծ տե­սաւ ճամ­բե­զեր­եայ այն խա­նու­թը, ուր­կէ միշտ գնում կ՛ընէր, երբ Ապու Ապ­տո­յին հետ ճամ­բոր­դէր: Մար­դը հոս միշտ կը կե­նար, ու­ղե­ւոր­նե­րը կ՛իջ­նէ­ին, գնում կ՛ընէ­ին: Քէ­սա­պի ճամ­բուն վրա­յի աւան­դոյթ­նե­րէն մէկն ալ ատի­կա էր: Այդ մարդն ալ ըն­տիր պտուղ­ներ ու­նէր, լաւ մա­ծուն ու պա­նիր: Ամէն ինչ Հա­լէ­պէն աժան: Հի­մա այդ «շու­նէն» չէր կր­նար խնդ­րել, որ կե­նան: Ինք­նա­շար­ժի արագ ըն­թաց­քին մէջ միայն խա­նու­թին առ­ջեւ շար­ուած արկ­ղե­րուն խո­շոր նա­րինջ­նե­րու գոյ­նը վառ նարն­ջա­գոյն գիծ կազ­մեց:

Մարգ­րի­տը ատե­լու­թեամբ նա­յե­ցաւ հա­յելի­ին մէջ: Տղան մռայլ ու կեդ­րո­նա­ցած էր. ի՞նչ կը մտա­ծէ:

Հա­լէ­պէն շատ հե­ռու չէ­ին, երբ գիւ­ղի մը քո­վը ինք­նա­շար­ժը կե­ցաւ ու առ­ջե­ւը նս­տող տղան իջաւ: Մարգ­րի­տը յու­սա­լով կար­ծեց, թէ ան կա­րի­քի հա­մար իջեր է, բայց երբ ան առաւ ու­սա­պար­կը` Մարգը­րի­տին սիր­տը վախ մը սո­ղոս­կեց: Հի­մա այդ հրէ­շին հետ միայ­նակ մնաց: Ինք վախ­կոտ չէ, բայց անոր հետ միայ­նակ մնա­լը վախ կը պատ­ճա­ռէ: Դեռ բա­ւա­կա­նին ճամ­բայ կայ մին­չեւ Հա­լէպ հաս­նի­լը: Որո­շեց լուռ մնալ ու անոր կող­մը չնա­յիլ: Բայց չդի­մա­ցաւ ու նա­յե­ցաւ: Տղան նոյն­պէս կը նա­յէր. ինք ալ սե­ւե­ռեց հայ­եաց­քը, ապա փախ­ցուց, դուրս նա­յե­ցաւ: Յու­զում մը կը բարձ­րա­նար մէ­ջը: Լուռ էին: Մարգ­րի­տը քնա­նալ կը ձե­ւաց­նէր, մինչ­դեռ աչ­քի տա­կէն կը դի­տէր տղուն ամէն մէկ շար­ժու­մը: Միայն հո­վին հետ պայ­քա­րի մտած ինք­նա­շար­ժին խուլ գւո­ցը կար: Սիրտ կ՛առ­նէր, երբ առ­ջե­ւէն կամ ետե­ւէն ինք­նա­շարժ­ներ անց­նէ­ին:

Կէս ժա­մի չափ լուռ ըն­թա­նա­լէ ետք, տղան անակն­կա­լօ­րէն եզերք քա­շեց ինք­նա­շար­ժը ու կե­ցաւ: Նա­յե­ցաւ Մարգ­րի­տին, քի­թին մէջ ինչ որ խօս­քեր մռլ­տաց, որ Մարգ­րի­տը չհասկ­ցաւ: Ան իջաւ ու դէ­պի ճամ­բե­զեր­եայ ծա­ռե­րը գնաց:

Մարգ­րի­տը սոս­կաց. ի՞նչ է անոր նպա­տա­կը, ին­չո՞ւ իջաւ, քա՞ր պի­տի առ­նէ իրեն զար­նե­լու հա­մար: Յան­կարծ աչ­քին ին­կաւ ճիշդ ղե­կին ետե­ւը դր­ուած մեծ, ծա­լուող դա­նա­կը: Ին­չի՞ հա­մար է դա­նա­կը. ինչ­պէ՜ս ալ խո­շոր է, մա՞րդ կը սպան­նէ… Տղան ելաւ ծա­ռե­րուն մէ­ջէն, աջ ու ձախ նա­յե­ցաւ, որ­մէ Մարգ­րի­տին կաս­կա­ծը աւել­ցաւ: Սահմռ­կեր էր, արիւնը կար­ծես չէր շար­ժեր: Միայն միտ­քը տեն­դա­գին կ՛աշ­խա­տէր. ի՞նչ պէտք է ընէ, եթէ ան վրան յար­ձա­կի: Ակա­մայ գիրկն առաւ քո­վը դր­ուած կա­պո­ցը ու եր­կու ձեռ­քե­րով ամուր կառ­չե­ցաւ անոր: Միտ­քէն ան­ցաւ առ­նել դա­նա­կը, չհա­մար­ձա­կե­ցաւ:

Ծա­ռե­րու կող­մէն գիւ­ղա­ցի երի­տա­սարդ մը կու­ գար: Տղան  կե­ցաւ, անոր հետ խօս­քի բռն­ուե­ցաւ ու եր­բեմն եր­կու­քը ինք­նա­շար­ժին կողմ կը նա­յէ­ին: Ապա մի­ա­սին մօ­տե­ցան ու գիւ­ղա­ցին գլու­խը ծռե­լով նա­յե­ցաւ Մարգ­րի­տին: Սիր­տը ան­կա­րելի­օ­րէն կը տրո­փէր. «Հի­մա ալ ասի­կա չել­լէ օթօ», մտա­ծեց  վա­խով:

Վա­րի­չը անոր հրա­ժեշտ տուաւ, առանց Մարգ­րի­տին կող­մը նա­յե­լու նս­տաւ ու մե­քե­նան աշ­խատ­ցուց: Տեղ- տեղ քանդ­ուած եւ փո­սե­րով ճա­նա­պար­հի վրայ դա­նա­կը այս ու այն կողմ կը սա­հէր, այլ իրե­րու կը զարն­ուէր ու խը՜ռռ- թա՛խկ ձայ­ներ կը հա­նէր, կար­ծես իր մա­սին յի­շեց­նէր: Ի վեր­ջոյ տղան ալ անդ­րա­դար­ձաւ, առաւ դա­նա­կը, գր­պա­նը դրաւ: Մարգ­րի­տին  մարմ­նին մէջ մանր դող կար. ան ին­չո՞ւ առաւ դա­նա­կը: Տղան իրեն չէր նա­յեր ու կեդ­րո­նա­ցած կը քշէր: Եր­թե­ւե­կը աշ­խու­ժա­ցաւ, բայց Մարգ­րի­տը չէր հանգս­տա­նար, մին­չեւ որ մտան քա­ղաք:

-Խա­լէ՛, ո՞ւր պի­տի եր­թաս, հար­ցուց տղան:

Ձայ­նը խա­ղաղ էր ու յոգ­նած: Մարգ­րի­տը անակն­կա­լի եկաւ, պահ մը չհասկ­ցաւ, ապա երբ ան կրկ­նեց հար­ցու­մը, առանց նա­յե­լու կարճ պա­տաս­խա­նեց.

-Սու­լէյ­մանիէ:

Քա­ղա­քի մէջ էին ու ալ վախ չկար: Տղան հաս­ցուց զինք իր թա­ղը, ապա հար­ցուց շէն­քին տե­ղը: Մարգ­րի­տը ըսաւ, բայց զղ­ջաց. «Ին­չո՞ւ տու­նիս տե­ղը ըսի»: Մե­քե­նան կե­ցաւ շէն­քին առ­ջեւ: Տղան իջե­ցուց պա­յու­սա­կը:

-Ի՞նչ լե­ցու­ցեր ես, որ ասանկ ծանր է, քա՞ր կայ մէ­ջը,-խն­դաց,- դուն ասի­կա հա­նել չես կր­նար, ո՞ր յար­կը կ՛ապ­րիս:

-Եր­րորդ,- ստեց Մարգ­րի­տը: Ի՞նչ է, հե­տը վե՞ր պի­տի ել­լէ ու դեռ տո՞ւն ալ պի­տի մտ­նէ: Մնա­ցած եր­կու յար­կե­րը ինք կը հա­նէ, միայն ատի­կա թող շուտ «տաֆ ըլ­լայ», եր­թայ:

Շէն­քէն ներս մթու­թիւն էր: Ինք լապ­տե­րով լու­սա­ւո­րեց աս­տի­ճան­նե­րը: Եր­րորդ յար­կի հար­թա­կին տղան վար դրաւ ծանր պա­յու­սա­կը, կե­ցաւ: Շէն­քը լուռ էր ու մութ: Ար­դէն միայն երեք բ­նա­կիչ կ՛ապ­րի մեծ տու­նին մէջ: Ին­չո՞ւ ասոր վեր ել­լել ձգեց:

-Խա­լէ՛, ես եր­թամ, նե­րող կ՛ըլ­լաս, որ առ­տու պո­ռա­ցի վրադ. քէֆս տե­ղը չէր. մայրս զան­գեց ու ըսաւ, թէ մեր տու­նին մօտ հաուն ին­կեր է, շատ վնաս­ներ կան:

– Զո­հեր կա՞ն,- հար­ցուց Մարգ­րի­տը, անակն­կալ բարձր ձայ­նով:

– Չէ՛, փառք Աս­տու­ծոյ:

– Է՛հ, կա­րե­ւո­րը` հոգիի վնաս չկայ, գլո՛ւխդ ողջ ըլ­լայ, եր­թաս բա­րո՛վ. կե­ցի՛ր, դրամ տամ,  վեր հա­նե­ցիր…

Տղան մեր­ժեց, կր­կին նե­րո­ղու­թիւն խնդ­րեց ու արագ իջաւ: Մարգը­րի­տը տեղ­ւոյն վրայ փլե­ցաւ աս­տի­ճա­նին: Վա­րէն փո­ղո­ցի դու­ռին գոց­ուե­լուն ձայ­նը լս­ուե­ցաւ: Խոր շունչ մը առաւ:

Պա­ռա­ւեր ես, Մարգ­րի՛տ, չար ու կաս­կա­ծոտ վհուկ եղեր ես,- խօ­սե­ցաւ լա­լա­գին,- ելի՛ր, ելի՛ր, ա՛ռ բեռդ ու վեր հա­նէ. խեղճ տղուն տար­տը ի՜նչ է ու քուկդ` ինչ:

Ու ինք­զինք յան­դի­մա­նե­լով` աս­տի­ճան­նե­րէն կը քաշք­շէր քար լեց­ուած ճամպ­րու­կը:

Մակիին

Source: Yerakouyn

You are donating to : Greennature Foundation

How much would you like to donate?
$10 $20 $30
Would you like to make regular donations? I would like to make donation(s)
How many times would you like this to recur? (including this payment) *
Name *
Last Name *
Email *
Phone
Address
Additional Note
paypalstripe
Loading...