News

22
Jun

13 Յունիսէն 13 Յուլիս 1878. «Երկաթէ Շերեփ»-ով Գումարուած Պերլինի Վեհաժողովին Այժմէական Դասերը

berlin-sherepՀրապարակագիր Նազարէթ Պէրպէրեան կը գրէ․

138 տա­րի ա­ռաջ, 13 ­Յու­նի­սէն մին­չեւ 13 ­Յու­լիս եր­կա­րած օ­րե­րուն, միամ­սեայ ամ­բողջ ժա­մա­նա­կաշր­ջա­նին, կայ­սե­րա­կան ­Գեր­մա­նիոյ մայ­րա­քա­ղաք ­Պեր­լի­նը դար­ձաւ ժա­մադ­րա­վայ­րը այս­պէս կո­չո­ւած «­Հին Աշ­խարհ»-ի մեծ տէ­րու­թեանց գա­գա­թի «­Վե­հա­ժո­ղո­վին»։

 «­Վե­հա­ժո­ղով» կո­չո­ւե­ցաւ նոր ժա­մա­նակ­նե­րու աշ­խար­հա­քա­ղա­քա­կան քար­տէ­սին հի­մե­րը դրած 1878-ի ­Պեր­լի­նի ­Հա­մա­ժո­ղո­վը, ո­րով­հե­տեւ ա­նոր գլխա­ւոր մաս­նա­կից­ներն ու տի­րա­կան դէմ­քե­րը թա­գա­ւոր կամ ցար էին, սուլ­թան կամ իշ­խան, փո­խար­քայ կամ մեծ վե­զիր, բա­նա­կի զօ­րա­վար կամ ար­քու­նի դի­ւա­նա­գէտ…

Փաս­տօ­րէն այդ օ­րե­րուն «­Հին Աշ­խարհ»-ը դեռ ամ­բող­ջա­պէս թօ­թա­փած չէր քա­ղա­քա­կան ա­ւա­տա­պե­տու­թեան լու­ծը եւ մեծ, մի­ջին թէ փոքր ա­ծու­նե­րու ժո­ղո­վուրդ­նե­րուն ճա­կա­տա­գի­րը մե­ծա­պէս կա­խեալ կը մնար միա­պետ­նե­րու կամ­քէն ու կա­մա­յա­կա­նու­թե­նէն, ո­րով­հե­տեւ ի վեր­ջոյ «ան­տա­ռի օ­րէնք»-ը կ­՚իշ­խէր եւ ի­րա­ւուն­քը կը պատ­կա­նէր ու­ժե­ղին։

«Եր­կա­թէ ­Շե­րեփ»ով մեծ աշ­խար­հի «հա­րի­սա­յի կաթ­սա­յէն» օգ­տո­ւե­լու դա­րաշր­ջանն էր։
Իբ­րեւ այդ­պի­սին՝ ­Պեր­լի­նի ­Վե­հա­ժո­ղո­վը պատ­մու­թեան ան­ցաւ իբ­րեւ աշ­խար­հի ճա­կա­տա­գի­րը մե­ծա­պե­տա­կան ու­ժե­րու նեղ շրջա­նա­կին մէջ վճռե­լու, մե­ծա­պե­տա­կան հա­կա­մար­տու­թիւն­ներն ու մրցա­պայ­քար­նե­րը դի­ւա­նա­գի­տա­կան սե­ղա­նի շուրջ կար­գա­ւո­րե­լու մի­ջազ­գա­յին վար­քագ­ծին ա­մէ­նէն դա­սա­կան եւ բա­րա­ցու­ցա­կան նմոյ­շը, այ­լեւ՝ բնոր­դը։

Ար­դէն 138 տա­րի ան­ցած է ­Պեր­լի­նի ­Վե­հա­ժո­ղո­վէն աս­դին, մարդ­կու­թիւ­նը ան­ցած է եր­կու Աշ­խար­հա­մարտ­նե­րու ար­հա­ւիր­քէն, հիմ­նա­յա­տակ կոր­ծա­նած է 19-րդ ­դա­րու քա­ղա­քա­կան ա­ւա­տա­պե­տու­թիւ­նը, նոյն­պէս եւ ար­դէն պատ­մու­թեան ան­ցած են քսա­նե­րորդ դա­րը երկ­բե­ւե­ռաց­ման ա­ռաջ­նոր­դած մե­ծա­պե­տա­կան նոր ու­ժե­րը, ո­րոնք եր­կար տաս­նա­մեակ­ներ ի­րենց միա­հե­ծան իշ­խա­նու­թեան տակ պա­հե­ցին աշ­խար­հի ճա­կա­տա­գի­րը ղե­կա­վա­րե­լու դիր­քե­րը։

Այդ մի­ջո­ցին ստեղ­ծո­ւե­ցաւ մի­ջազ­գա­յին Օ­րէն­քի եւ Ի­րա­ւուն­քի հա­մա­կարգ մը, որ ­Միա­ցեալ Ազ­գե­րու ­Կազ­մա­կեր­պու­թիւն ա­նու­նով կեանք ա­ռաւ եւ դա­րա­կազ­միկ վե­րի­վայ­րոււմ­նե­րէ ան­ցաւ։ Հա­րիւ­րա­ւոր ազ­գեր ու ժո­ղո­վուրդ­ներ տի­րա­ցան նո­րա­կազմ եր­կիր­նե­րու եւ պե­տու­թիւն­նե­րու ան­կա­խու­թեան…

Բայց ե­թէ ժա­մա­նա­կաշր­ջա­նի եւ պայ­ման­նե­րու հիմ­նա­կան տար­բե­րու­թիւն­նե­րէն ան­դին սե­ւե­ռող քննա­կան հա­յեաց­քի տակ բե­րո­ւի մե­րօ­րեայ աշ­խար­հի ճա­կա­տա­գի­րը տնօ­րի­նե­լու մի­ջազ­գա­յին վար­քա­գի­ծը, ան­պայ­ման տե­սա­նե­լի պի­տի դառ­նայ այն դա­ժան ի­րա­կա­նու­թիւ­նը, որ փո­խո­ւած են միայն դե­րա­կա­տար­ներն ու խա­ղա­կա­նոն­նե­րը, նոյ­նը մնա­ցած է բուն խա­ղը՝ մարդ­կու­թեան հետ ըստ կամս վա­րո­ւե­լու մե­ծա­պե­տա­կան ու­ժե­րու ինք­նա­կեդ­րոն մրցա­պայ­քա­րը, ո­րուն դա­սա­կան դրսե­ւո­րու­մը հան­դի­սա­ցաւ 1878-ի ­Պեր­լի­նի ­Վե­հա­ժո­ղո­վը։

Հա­յոց պատ­մու­թեան մէջ տխրահռ­չակ իր տե­ղը ու­նի այդ ­Պեր­լի­նի ­Վե­հա­ժո­ղո­վը, ո­րուն ա­միս մը տե­ւած աշ­խա­տանք­նե­րու ա­ւար­տին, 13 ­Յու­լի­սին, կնքո­ւե­ցաւ ­Պեր­լի­նի հան­րա­ծա­նօթ ­Դաշ­նա­գի­րը։ ­Դաշ­նա­գիր մը՝ որ գլխի­վայր շրջեց ­Սան Ս­թե­ֆա­նո­յի ­Դաշ­նա­գի­րը, ա­նոր հա­յան­պաստ 16րդ ­յօ­դո­ւա­ծը փո­խա­րի­նե­լով 61-րդ ­յօ­դո­ւա­ծով։

Կ­՚ար­ժէ ա­ռան­ձին կեդ­րո­նա­ցու­մով եւ իր ստո­րագ­րու­թեան օ­րին անդ­րա­դառ­նալ ­Պեր­լի­նի ­Դաշ­նագ­րին գոր­ծած այդ ա­նար­դա­րու­թեան, 16-րդ ­յօ­դո­ւա­ծը 61-րդով փո­խա­րի­նե­լու դառն հեգ­նան­քին։ ­Մա­նա­ւանդ որ ­Պեր­լի­նի ­Վե­հա­ժո­ղո­վէն 45 տա­րի ետք, դար­ձեալ ­Յու­լիս ամ­սու մէջ, բայց ար­դէն 1923 թո­ւա­կա­նին ստո­րագ­րո­ւած ­Լօ­զա­նի ­Դաշ­նագ­րով, մե­ծա­պե­տա­կան աշ­խար­հը նոյն ո­գիով եւ ա­ւե­լի ծան­րակ­շիռ մեղ­սակ­ցու­թեամբ՝ վերջ­նա­կա­նա­պէս թա­ղել փոր­ձեց ­Հայ­կա­կան ­Հար­ցը։

Այ­սօ­րո­ւան յու­շա­տետ­րով շեշ­տադ­րու­մի ար­ժա­նին այն ի­րո­ղու­թիւնն է, որ միայն հայ ժո­ղո­վուր­դի ի­րա­ւունք­նե­րուն ան­տես­ման ա­ռու­մով տխրահռ­չակ չե­ղաւ ­Պեր­լի­նի ­Վե­հա­ժո­ղո­վը։ ­Նաեւ ու յատ­կա­պէս հա­մեւ­րո­պա­կան քա­ղա­քա­կա­նու­թեան ա­ռու­մով, իր գոր­ծած սխալ­նե­րով ու ա­նար­դա­րու­թիւն­նե­րով, ­Պեր­լի­նի ­Վե­հա­ժո­ղո­վը պատ­մու­թեան ան­ցաւ, ըստ ա­մե­նայ­նի, իբ­րեւ մե­ծա­պե­տա­կան շա­հա­մո­լու­թեան, գաղ­թա­տի­րու­թեան եւ կար­ճա­տե­սու­թեան տխրահռ­չակ բե­մադ­րու­թիւն մը։

Վե­հա­ժո­ղո­վի գու­մար­ման նա­խա­ձեռ­նեց գեր­ման վար­չա­պետ ­Պիզ­մարք, որ իր վար­չա­պե­տա­կան նստա­վայ­րին՝ եր­բեմ­նի կայ­սե­րա­կան ­Րա­ցո­ւիլ ա­պա­րան­քին մէջ հիւ­րըն­կա­լեց հա­մա­գու­մա­րին լիի­րաւ մաս­նա­կից վեց մեծ տէ­րու­թեանց՝ ­Մեծն Բ­րի­տա­նիոյ, Ֆ­րան­սա­յի, Ի­տա­լիոյ, Աւստ­րօ-­Հուն­գա­րիոյ, ­Ռու­սաս­տա­նի եւ Օս­մա­նեան ­Կայս­րու­թեան, ինչ­պէս նաեւ միայն ի­րենց ճա­կա­տագ­րին առն­չո­ւող օ­րա­կար­գով գու­մա­րո­ւած նիս­տե­րուն ներ­կայ գտնո­ւե­լու ի­րա­ւունք ստա­ցած ­Յու­նաս­տա­նի, ­Ռու­մա­նիոյ, ­Սեր­պիոյ եւ ­Մոն­թե­նեկ­րո­յի բարձ­րաս­տի­ճան պա­տո­ւի­րա­կու­թիւն­նե­րը։

Վե­հա­ժո­ղո­վին գլխա­ւոր օ­րա­կար­գը ­Պալ­քա­նեան ­Թե­րակղ­զիի աշ­խար­հա­քա­ղա­քա­կան նոր սահ­մա­նագ­ծումն ու ի­րա­ւա­կար­գումն էր։ ­Բայց շար­ժա­ռի­թը նոյ­նինքն ­Պալ­քան­նե­րու խռո­վա­յոյզ վի­ճա­կը չէր այն­քան, որ­քան Օս­մա­նեան ­Կայս­րու­թեան ա­րա­գըն­թաց տկա­րա­ցու­մին եւ փլու­զու­մին նոյն­քան եւ ա­ւե­լի ա­րա­գու­թեամբ հե­տե­ւող ցա­րա­կան ­Ռու­սաս­տա­նի ու­ժե­ղա­ցումն ու վե­րել­քը՝ ռու­սա­կան ազ­դե­ցու­թեան գօ­տի­նե­րու ընդ­լայ­նու­մով, ա­րեւ­մուտ­քէ՛ն դէ­պի ­Պալ­քան­ներ ու ­Սեւ ­Ծով, եւ հա­րաւ-ա­րե­ւել­քէ՛ն դէ­պի Ա­րեւմ­տա­հա­յաս­տան ու ­Պարս­կաս­տան։

Ան­շուշտ ­Պալ­քան­նե­րը, ազ­գայ­նա­կան զար­թօն­քի եւ սլա­ւո­նա­կան-ուղ­ղա­դա­ւան ինք­նա­հաս­տատ­ման բուռն շար­ժում­նե­րու վա­րա­կիչ մթնո­լոր­տին մէջ, ինք­նին ստեղ­ծած էին մի­ջազ­գա­յին ա­ռու­մով պայ­թու­ցիկ ի­րա­վի­ճակ մը, որ ե­թէ մէկ կող­մէ ան­խու­սա­փե­լի դար­ձու­ցած էր թրքա­կան տի­րա­պե­տու­թեան թօ­թա­փու­մը, միւս կող­մէ ալ, սա­կայն, վտան­գի են­թար­կած էր Աւստ­րօ-­Հուն­գար ­Կայս­րու­թեան եւ ­Մեծն Բ­րի­տա­նիոյ «շա­հե­րը» ­Պալ­քան­նե­րու եւ ընդ­հան­րա­պէս ամ­բողջ Ա­րե­ւել­քի մէջ։

Ա­ւե­լի՛ն. դեռ նոր ա­ւար­տած էր 1877-1878-ի ­Ռուս-Թրքա­կան պա­տե­րազ­մը՝ ան­փա­ռու­նակ պար­տու­թեան մատ­նե­լով Օս­մա­նեան ­Կայս­րու­թիւ­նը թէ՛ կով­կա­սեան եւ թէ պալ­քա­նեան ռազ­մա­ճա­կատ­նե­րուն վրայ։ ­Մարտ 1878-ին կնքո­ւած էր ­Սան Ս­թե­ֆա­նո­յի ­Դաշ­նա­գի­րը, որ ի նպաստ Ցա­րա­կան ­Ռու­սաս­տա­նի լուրջ զի­ջում­ներ պար­տադ­րած էր ­Սուլ­թա­նի կա­ռա­վա­րու­թեան։

Պալ­քան­նե­րու մէջ, ­Բարձ­րա­գոյն ­Դու­ռը հա­մա­կեր­պած էր ­Պուլ­կա­րա­կան ինք­նա­վար եւ ընդ­լայ­նո­ւած սահ­ման­նե­րով Իշ­խա­նա­պե­տու­թեան մը ա­ռա­ջա­ցու­մին, սուլ­թա­նի ա­նո­ւա­նա­կան տի­րա­պե­տու­թեան ներ­քեւ։ Իսկ Ա­րե­ւե­լեան ճա­կա­տի վրայ, օս­մա­նեան կա­ռա­վա­րու­թիւ­նը ոչ միայն ամ­բողջ նա­հանգ­ներ զի­ջած էր յաղ­թա­կան ­Ռու­սաս­տա­նին, այ­լեւ՝ դրո­ւած էր հայ­կա­կան բա­րե­նո­րո­գում­նե­րու ի­րա­գործ­ման մի­ջազ­գա­յին քա­ղա­քա­կա՛ն ճնշու­մին տակ։

Այս­պէ՛ս, մե­ծա­պե­տա­կան ու­ժե­րու հա­ւա­սա­րակշռու­թիւ­նը լրջօ­րէն խախ­տած էր, բայց ոչ միայն Օս­մա­նեան ­Կայս­րու­թեան ան­կու­մին եւ ­Ցա­րա­կան ­Ռու­սաս­տա­նի հզօ­րաց­ման ա­ռու­մով։

Ա­րեւմ­տեան կողմն Եւ­րո­պա­յի եւս տե­ղի ու­նե­ցած էին նոյն­քան եւ ա­ւե­լի մե­ծակ­շիռ փո­փո­խու­թիւն­ներ։

Պիզ­մար­քի ­Գեր­մա­նիան կրցած էր պար­տու­թեան եւ նա­հան­ջի մատ­նել Աւստ­րօ-­Հուն­գա­րիան եւ Ֆ­րան­սան։ Այս վեր­ջին­նե­րուն ծանր հա­րո­ւած հաս­ցու­ցած էր նաեւ Ի­տա­լիոյ միա­ւոր­ման ազ­գայ­նա­կան շար­ժու­մը, որ յաղ­թա­կան վե­րել­քի իր տա­րեր­քին մէջ էր եւ եւ­րո­պա­կան գաղ­թա­տի­րու­թե­նէն ա­ւա­րի իր բա­ժի­նը կը պա­հան­ջէր։

Ֆ­րան­սա­յի տկա­րա­ցու­մով եւ ­Գեր­մա­նիոյ հզօ­րա­ցու­մով՝ Եւ­րո­պա փաս­տօ­րէն կորսն­ցու­ցած էր իր «հո­մա­նու­հին» եւ գտած էր նոր «տի­րա­կալ» մը, ինչ­պէս որ 19րդ ­դա­րա­վեր­ջին եւ­րո­պա­ցի պատ­մա­բան մը պատ­կե­րա­ւոր ձե­ւով բնու­թագ­րած է։

Իսկ ­Մեծն Բ­րի­տա­նիան, եւ­րո­պա­կան ցա­մա­քա­մա­սէն հե­ռու՝ ծայ­րա­գոյն Ա­րե­ւել­քի եւ հիւ­սի­սա­յին Ափ­րի­կէի իր գա­ղութ­նե­րուն հո­գե­րով տա­րո­ւած, Կ­լատս­թո­նի կա­ռա­վա­րու­թեան օ­րով ան­տե­սու­մի մատ­նած էր նոյ­նինքն Եւ­րո­պան եւ յան­կարծ կ­’անդ­րա­դառ­նար, որ ­Պալ­քան­նե­րու մէջ վե­րա­նա­յու­մի կ­՛են­թար­կո­ւէր մե­ծա­պե­տա­կան աշ­խար­հի ընդ­հա­նուր քար­տէ­սը՝ ­Գեր­մա­նիոյ եւ ­Ռու­սաս­տա­նի հա­մա­խո­հու­թեամբ ու դաշ­նադ­րու­թեամբ եւ, մա­նա­ւա՛նդ, իր բա­ցա­կա­յու­թեամբ ու ան­տե­սու­մով։

Այդ պատ­ճա­ռով ալ յատ­կա­պէս ­Մեծն Բ­րի­տա­նիա բուռն հա­կազ­դե­ցու­թիւն ու­նե­ցաւ ­Սան Ս­թե­ֆա­նո­յի ­Դաշ­նագ­րին դէմ։ Ան­մի­ջա­պէս օգ­նու­թեան ձեռք եր­կա­րեց Եւ­րո­պա­յի «­Հի­ւանդ ­Մարդ»ուն։ ­Գաղտ­նի գոր­ծար­քի մէջ մտաւ ­Սուլ­թա­նի կա­ռա­վա­րու­թեան հետ եւ, կան­խի՛կ, ­Կիպ­րո­սը նո­ւէր ստա­նա­լով՝ ա­հա­զանգ հնչե­ցուց ­Պալ­քան­նե­րուն սպառ­նա­ցող սլա­ւո­նա­կան վտան­գին դէմ։

Ռու­սա­կան վե­րել­քով հան­գիստ չէր նաեւ ­Գեր­մա­նիան. ոչ այն­քան ­Պալ­քան­նե­րու եւ տաք ջու­րե­րու ուղ­ղու­թեամբ ­Ռու­սաս­տա­նի յա­ռաջ­խա­ղաց­քին, որ­քան Եւ­րո­պա­յի մե­ծա­պե­տա­կան հա­ւա­սա­րակշ­ռու­թեան խախ­տու­մին եւ ­Մեծն Բ­րի­տա­նիոյ թշնա­ման­քը իր վրայ հրա­ւի­րե­լու մտա­վա­խու­թեամբ։

Պիզ­մարք անհ­րա­ժեշտ հո­տա­ռու­թիւ­նը ու­նէր, որ­պէս­զի ա­րագ շար­ժէր եւ պահ­պա­նէր կա­ցու­թեան տէ­րը ըլ­լա­լու իր ա­ռա­ւե­լու­թիւ­նը։
Այդ­պէս ալ ե­ղաւ։
Պիզ­մարք նա­խա­ձեռ­նեց ­Պեր­լի­նի ­Վե­հա­ժո­ղո­վին գու­մա­րու­մը եւ ան­ձամբ ղե­կա­վա­րեց ա­նոր աշ­խա­տանք­նե­րը՝ աշ­խար­հի ճա­կա­տա­գի­րը միաս­նա­բար ղե­կա­վա­րե­լու ընդ­հա­նուր հա­մա­խո­հու­թիւն մը ա­ռա­ջաց­նե­լով եւ­րո­պա­կան մեծ տէ­րու­թեանց մի­ջեւ։
Բայց ի՞նչ գնով։

Պեր­լի­նի ­Վե­հա­ժո­ղո­վին մաս­նա­կից ­Մեծն Բ­րի­տա­նիոյ պա­տո­ւի­րա­կու­թեան ղե­կա­վա­րը՝ վար­չա­պետ Տþիզ­րա­յէ­լի ­Լոն­տոն վե­րա­դար­ձին իր քա­ղա­քա­ցի­նե­րուն յայ­տա­րա­րեց, թէ «ձե­զի կը բե­րեմ խա­ղա­ղու­թեան եւ հաշ­տու­թեան դաշ­նա­գիր մը, որ միա­ժա­մա­նակ պա­տո­ւա­բեր է»…
Պատ­մա­բան­նե­րը հա­մա­ձայն չեն ­Մեծն Բ­րի­տա­նիոյ վար­չա­պե­տի գնա­հա­տու­մին։

Ընդ­հա­կա­ռակն՝ ­Պեր­լի­նի ­Դաշ­նա­գի­րը դժգոհ ձգեց ոչ միայն ­Պալ­քա­նեան թե­րակղ­զիի քրիս­տո­նեայ ժո­ղո­վուրդ­նե­րը, ուղ­ղա­դա­ւան ըլ­լան ա­նոնք թէ կա­թո­լիկ, այ­լեւ՝ Օս­մա­նեան ­Կայս­րու­թե­նէն ա­զա­տու­թիւն ու ան­կա­խու­թիւն, նոյ­նիսկ սոս­կա­կան բա­րե­նո­րո­գում­ներ պա­հան­ջող միւս բո­լոր ազ­գե­րը։

Սան Ս­թե­ֆա­նո­յի մէջ կեան­քի կո­չո­ւած կի­սան­կախ եւ միա­ցեալ մեծ ­Պուլ­կա­րիան, որ ­Պալ­քան­նե­րու քրիս­տո­նեայ ազ­գու­թեանց հա­մա­կե­ցու­թեան եւ հե­տա­գայ ան­կա­խաց­ման ե­րաշ­խի­քը պի­տի ըլ­լար, վերս­տին մաս­նա­տո­ւե­ցաւ եւ ամ­բող­ջա­պէս դրո­ւե­ցաւ օս­մա­նեան տի­րա­պե­տու­թեան տակ։

Հե­տե­ւա­բար, Տ՛իզ­րա­յէ­լիի յա­ւակ­նոտ ար­ժե­ւո­րու­մը այդ­պէս ալ մնաց… միայն ծե­րու­նա­զարդ դի­ւա­նա­գէ­տի մը պար­ծեն­կոտ յայ­տա­րա­րու­թիւն։

Եւ ­Պիզ­մարք շատ լաւ կ­þանդ­րա­դառ­նար, որ պար­զա­պէս ա­ւա­րի բա­ժան­ման շուրջ գո­յա­ցած հա­մա­խո­հու­թիւն էր իր ձեռք բե­րած… յա­ջո­ղու­թիւ­նը ­Պեր­լի­նի ­Վե­հա­ժո­ղո­վի ա­ւար­տին։
Ա­զա­տու­թիւն եւ ար­դա­րու­թիւն պա­հան­ջող ժո­ղո­վուրդ­նե­րու ձայ­նը պար­զա­պէս խեղ­դո­ւած էր մեծ տէ­րու­թեանց նեղ-շա­հա­մո­լո­լա­կան յաղ­թա­գոռ ե­լոյթ­նե­րու ճնշու­մին տակ։

Ա­ւե­լի՛ն. պատ­մա­բան­նե­րու ընդ­հա­նուր եզ­րա­կա­ցու­թեամբ, ­Պեր­լի­նի ­Վե­հա­ժո­ղո­վը պար­զա­պէս ծա­ռա­յեց ­Պալ­քա­նեան վա­ռօ­դի տա­կա­ռը ծած­կե­լու նպա­տա­կին…

Եւ այ­սօր, ­Պեր­լի­նի ­Վե­հա­ժո­ղո­վի բա­ցու­մէն 138 տա­րի ետք, որ­քան դի­պուկ իր ախ­տա­ճա­նա­չու­մը կը պահ­պա­նէ նոյ­նինքն ­Պիզ­մար­քի մար­գա­րէա­կան նա­խա­տե­սու­թիւ­նը՝ ­Պալ­քան­նե­րու մէջ եւ­րո­պա­կան մեծ տէ­րու­թեանց դրսե­ւո­րած ըն­չա­քաղ­ցու­թեան եւ կար­ճա­տե­սու­թեան հե­տե­ւան­քին վե­րա­բե­րեալ.

– «Եւ­րո­պան այ­սօր վա­ռօ­դի տա­կառ մըն է, իսկ ա­նոր ղե­կա­վար­նե­րը նման են զի­նա­րա­նի մը մէջ ծխող մար­դոց…մէկ հա­տիկ փոքր կայծ մը կրնայ ա­ռա­ջաց­նել այն­պի­սի պայ­թիւն մը, որ պի­տի սպա­ռէ բո­լորս… ­Չեմ կրնար ը­սել ձե­զի, թէ այդ պայ­թիւ­նը ե՞րբ պի­տի պա­տա­հի, բայց կրնամ ը­սել, թէ ո՛ւր… ­Պալ­քան­նե­րու մէջ ա­նի­ծեալ ա­պուշ բան մը պի­տի ա­ռա­ջաց­նէ այդ պայ­թիւ­նը…»
Դժ­բախ­տա­բար ի­րա­կա­նա­ցաւ ­Պիզ­մար­քի նա­խա­տե­սու­թիւ­նը։

Ամ­բողջ մարդ­կու­թեան գլխուն պայ­թե­ցաւ ­Հա­մաշ­խար­հա­յին Ա­ռա­ջին ­Պա­տե­րազ­մը՝ աշ­խար­հա­կոր­ծան իր հե­տե­ւանք­նե­րով։

Իսկ հայ ժո­ղո­վուր­դը ծան­րա­գոյն գի­նը վճա­րեց ­Մե­ծա­պե­տա­կան ­Խա­ղին՝ զոհ եր­թա­լով թրքա­կան պե­տու­թեան ծրագ­րած ու գոր­ծադ­րած 20րդ ­դա­րու Ա­ռա­ջին ­Ցե­ղաս­պա­նու­թեան։

Պեր­լի­նի ­Վե­հա­ժո­ղո­վին ծան­րակ­շիռ դա­սե­րը այ­սօր եւս կը պա­հեն ի­րենց այժ­մէա­կա­նու­թիւ­նը եւ պար­բե­րա­բար պէտք է բա­նալ ա­նոր ծալ­քե­րը, որ­պէս­զի վա­ղը դար­ձեալ չիյ­նանք օր­հա­սա­կան հա­րո­ւա­ծի տակ։

Source: Yerakouyn

You are donating to : Greennature Foundation

How much would you like to donate?
$10 $20 $30
Would you like to make regular donations? I would like to make donation(s)
How many times would you like this to recur? (including this payment) *
Name *
Last Name *
Email *
Phone
Address
Additional Note
paypalstripe
Loading...